منقطع النفى مىباشد . در شعر شأس بن نهار معروف به ممزّق عبدى از شعراى جاهلى خطاب به عمرو بن نعمان بن منذر هنگامى كه او مىخواست با قبيله عبد قيس بجنگند و شأس بن نهار با اين شعر او را منصرف كرد ، ملاحظه مىشود كه منفى « لمّا » استمرار زمانى ماضوى دارد : « فإن كنت مأكولا فكن خير آكل * و إلّا فأدركني و لمّا امزّق » « 1 » فأنت عميد النّاس مهما تقل يقل * و مهما يكن من باطل لا تحقّق شاهد : در استمرار زمان ماضى داشتن « لمّا » در آخر بيت اوّل است زيرا شاعر تا زمان تكلم به شعر ، مورد تمزيق و نابودى از طرف مخاطب قرار نگرفته است . تركيب شعر : « إن » ادات شرط و عبارت « كنت مأكولا » كه مشتمل بر فعل ناقصه و اسم و خبر است ، جمله شرط است و جمله « فكن خير آكل » جواب آن مىباشد و اسم « كن » ضمير مستتر « أنت » و خبر آن « خير » است كه به اسم فاعل « آكل » اضافه شده است و فاء حرف ربط جمله جواب به شرط است . واو عاطفه جملهء شرطيه بعد به قبل است و « إلّا » در اصل « إن لا أكن مأكولا » مىباشد كه بعد از حذف جمله شرط ، نون « إن » تبديل به لام گشته سپس در لام « لا » ادغام گرديده و فاء حرف ربط جواب به شرط است و جمله « أدركني » جواب شرط مىباشد و جمله « و لمّا امزّق » حاليه و در محل نصب است و فعل « امزّق » مجهول و مجزوم مىباشد و كسره آن به جهت اطلاق شعرى است . معناى شعر : « پس اگر من مىباشم مورد غضب و خشم و نابودى از ناحيه تو ، پس بوده باش بهترين نابودكنندهء من - به زيبايى مرا نابود كن - و اگر اين گونه نيستم در نزد تو پس مرا درياب در حالى كه من تاكنون مورد نابودى قرار نگرفته‌ام » . و منفي « لم » يحتمل الاتصال : فعل منفى به واسطهء « لم » مشترك بين نفى اتصالى و نفى انقطاعى است ، و در صورت نفى اتصالى دلالت مىكند بر اينكه آن

--> ( 1 ) - شرح شواهد المغني : 2 / 680 ، شرح أبيات مغني اللبيب : 5 / 145 ، حاشية الصبان : 4 / 5 ، أمالي ابن الشجري : 1 / 135 .